Sosyal Medya ve WhatsApp Üzerinden Hakaret

 

Sosyal Medya ve WhatsApp Üzerinden Hakaret

Günümüzde iletişim, yüz yüze olmaktan çıkıp büyük oranda dijital platformlara kaymış durumda. E-posta, WhatsApp, Instagram, X (Twitter), Facebook veya Tiktok gibi sosyal  medya hesaplarından yapılan hakaretler de TCK'da düzenlenmiştir.

Hakaret suçu, TCK madde 125 uyarınca "Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır." şeklinde düzenlenmiştir.

 

Sosyal Medya ve WhatsApp Üzerinden Hakaret Suçu Nedir?

TCK madde 125/2 uyarınca sosyal medya, whatsapp gibi platformalardan yapılan hakaretler için düzenleme yapılmıştır. TCK madde 125/2 uyarınca "Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur." 

Sosyal medya üzerinden hakaret suçunun oluşabilmesi için sesli, yazılı veya görüntülü bir ileti olmalıdır. Whatsapp, SMS, e-posta, sosyal medya uygulamaları da bu suçun işlenebileceği ortamlardandır. Yani DM, whatsapp mesajı, yorum, tweet, hikaye, paylaşım gibi yollarla hakaret etmek doğrudan bu kapsama girer.

 

Hangi İfadeler Sosyal Medyadan Hakaret Suçu Sayılır?

Hakaret sayılabilecek sözler oldukça fazladır. Hepsiyle ilgili örnek vermek mümkün olmayacaktır. Ancak TCK madde 125 uyarınca fiilin oluşmuş sayılması için gerekenler yazılıdır. Temel olarak kişinin onur, şeref ve saygınlığının rencide edilmesi, sövmek suretiyle kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırılması cezalandırımada temel alınır.

Yargıtayın yerleşik kararlarına göre hakaret teşkil eden ifadelerden bazıları şu şekildedir; "şerefsiz, it, köpek, haysiyetsiz, gerizekalı, müsvedde, salak, aptal" gibi sözler

Ancak kaba söz ya da tanrısal ceza dilenme, beddua olarak kabul edilen bazı sözler hakaret suçunu oluşturmaz. Örneğin; Allah belanı versin, terbiyesiz, Allah seni bildiği gibi yapsın tarzı cümleler hakaret suçunu oluşturmaz. 

 

Gıyapta (Kişinin Yokluğunda) Hakaret ve İnternet Üzerinden Hakaret

TCK madde 125/1 son cümle uyarınca "Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir." Yani kişinin direkt kendisine değil de başka birine bu hakaret içerikli mesajların iletilmesi durumunda hakaret suçunun oluşması için mesajın en az 3 kişiye ya da en az 3 kişinin bulunduğu bir gruba gönderilmesi gerekir.

İnternet veya sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçları aleni işlendiğinde verilecek ceza 1/6 oranında artırılır. Herkese açık bir profilden paylaşım yapıldığında aleniyet sebebiyle ceza artar. Ancak sadece arkadaşların görebileceği kapalı bir hesapta aleniyet oluşmayabilir.

 

Hakaret Suçunun Nitelikli Hali

TCK madde 125/3 hakaret suçunun nitelikle hali olup "Hakaret suçunun; a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı, c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle, İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz." demektedir.

 

Sosyal Medyada Hakaret Nasıl İspatlanır?

Sosyal medyadan hakarete maruz kalınınca öncelikle ekran resmi almalı, URL (tam bağlantı adresini) adresini kaydetmeli, tarih ve saatin de net olarak görünmesi sağlanmalıdır. Eğer yapılabiliyorsa paylaşım silinmeden önce Türkiye Noterler Birliğinin "e-tespit" sistemi üzerinden e-noterlik ile ispat sağlanmalıdır.

Twitter, facebook, whatsapp, instagram gibi uygulamaların şirketleri kullanıcıların IP adreslerini vermemektedir. Bu sebeple şüphelilerin bilgisayar, tablet ve telefonlarına da el konularak inceleme ile de suç tespit edilebilmektedir.

 

 

"Fake" (Sahte) Hesaplar Bulunabilir Mi?

Burada gerçekçi olmak gerekir. Instagram, Facebook ve X (Twitter) gibi şirketlerin merkezleri ABD'dedir. Bu şirketler; terör, çocuk istismarı veya çok ciddi ölüm tehditleri olmadığı sürece, "basit hakaret" suçlarında genellikle kullanıcı IP adreslerini Türk makamlarıyla paylaşmamaktadır.

Ancak; fail, kendi adını/fotoğrafını kullanıyorsa, telefon numarası biliniyorsa (Örn: WhatsApp), hesap içerisinde kimliğini ele verecek başka paylaşımlar yapmışsa, Savcılık makamı ve uzman avukatlar aracılığıyla şüphelinin kimliği tespit edilebilir ve hakkında dava açılabilir.

 

Hakaret Suçu Şikayet ve Zamanaşımı

Hakaret suçunun basit hali şikayete tabidir. Şikayet süresi hakaret edenin ve hakaretin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır. Her ne olursa olsun hakaret eyleminin işlenmesinden itibaren 2 yıl geçtiği takdirde şikayet hakkı sona erecektir.

TCK madde 73 uyarınca "Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Ancak, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez."

 

Kamu görevlisine hakaret suçu ise şikayete tabi olmayıp şikayetçi alınmasa dahi işlem yapılacaktır. Bu sebeple 6 aylık şikayet süresi burada geçerli değildir. Soruşturma 8 yıllık dava zamanaşımı süresi içerisinde açılmalıdır. 

 

Hakaret suçu sebebiyle davalar Asliye Ceza Mahkemelerinde açılacaktır.